ગુજરાત સરકારના સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા વિભાગ દ્વારા રાજ્યના દિવ્યાંગ નાગરિકો આત્મનિર્ભર બની સમાજમાં સન્માનભેર જીવી શકે તે માટે દિવ્યાંગ સાધન સહાય યોજના (Divyang Sadhan Sahay 2026) અને મફત એસ.ટી. બસ મુસાફરી પાસ યોજના અમલમાં મૂકવામાં આવી છે. આ યોજના હેઠળ યોગ્યતા ધરાવતા દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓને વિનામૂલ્યે ત્રણ પૈડાંવાળી સાયકલ (ટ્રાઇસિકલ), વ્હીલચેર, બેટરી સંચાલિત ટ્રાઇસિકલ, શ્રવણયંત્ર જેવા સાધનો તથા ગુજરાત એસ.ટી. બસમાં 100% મફત મુસાફરીની સુવિધા આપવામાં આવે છે.
આ યોજના હેઠળ આપવામાં આવતા તમામ સાધનો સંપૂર્ણપણે વિનામૂલ્યે મળે છે. વધુમાં, 80% કે તેથી વધુ દિવ્યાંગતા ધરાવતા વ્યક્તિ સાથે એક સહાયક (અટેન્ડન્ટ) ને પણ એસ.ટી. બસમાં વિનામૂલ્યે મુસાફરી કરવાની છૂટ મળે છે.
📌 દિવ્યાંગ કલ્યાણ યોજના 2026: એક નજરે
| વિગત | માહિતી |
|---|---|
| યોજનાનું નામ | દિવ્યાંગ સાધન સહાય અને મફત બસ પાસ યોજના |
| અમલીકરણ વિભાગ | સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા વિભાગ, ગુજરાત સરકાર |
| સાધન સહાય | ટ્રાઇસિકલ, વ્હીલચેર, બેટરીવાળી ટ્રાઇસિકલ, શ્રવણયંત્ર, કેલિપર્સ |
| મુસાફરી લાભ | સમગ્ર ગુજરાતમાં GSRTC એસ.ટી. બસમાં 100% મફત મુસાફરી |
| અરજી પોર્ટલ | esamajkalyan.gujarat.gov.in |
🛠️ કયા કયા સાધનો વિનામૂલ્યે આપવામાં આવે છે?
- હાથેથી ચાલતી ટ્રાઇસિકલ (Tricycle): હલનચલનની 40% કે તેથી વધુ અક્ષમતા ધરાવતી વ્યક્તિઓને.
- મોટરાઈઝ્ડ (બેટરી સંચાલિત) ટ્રાઇસિકલ: 80% કે તેથી વધુ દિવ્યાંગતા ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓ અને સ્વરોજગાર કરતા વ્યક્તિઓને.
- વ્હીલચેર (Wheelchair): જે વ્યક્તિ ટ્રાઇસિકલ ચલાવી શકે તેમ ન હોય તેવા દિવ્યાંગો માટે.
- શ્રવણયંત્ર (Hearing Aid Machine): કાનની 40% થી વધુ બહેરાશ ધરાવતા દર્દીઓને ઓડિયોગ્રામ રિપોર્ટ મુજબ.
- અંધજન સહાય સાધનો: પ્રજ્ઞાચક્ષુ વ્યક્તિઓ માટે સ્માર્ટ કેન (લાકડી), બ્રેઇલ કીટ.
- કૃત્રિમ પગ અને કેલિપર્સ: જરૂરિયાત મુજબના કૃત્રિમ અંગો.
📋 જરૂરી દસ્તાવેજો (Checklist)
✅ અરજદારનું આધાર કાર્ડ અને રેશનકાર્ડ
✅ સક્ષમ અધિકારીશ્રીનો આવકનો દાખલો (વાર્ષિક ₹3,00,000 સુધીની મર્યાદા)
✅ રહેઠાણનો પુરાવો (લાઈટબિલ / ચૂંટણી કાર્ડ)
✅ દિવ્યાંગતા દર્શાવતો આખા શરીરનો તાજેતરનો ફોટોગ્રાફ
✅ શ્રવણયંત્ર માટે ઓડિયોગ્રામ રીપોર્ટ
❓ દિવ્યાંગ યોજનાઓ અંગે વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો (12 Detailed FAQs)
1. પ્રશ્ન: સાધન સહાય મેળવવા માટે ઓછામાં ઓછી કેટલી ટકાવારી દિવ્યાંગતા હોવી જોઈએ?
જવાબ: સામાન્ય સાધન સહાય અને એસ.ટી. બસ પાસ માટે ઓછામાં ઓછી 40% કે તેથી વધુ સિવિલ હોસ્પિટલની પ્રમાણિત દિવ્યાંગતા હોવી ફરજિયાત છે.
2. પ્રશ્ન: બેટરી સંચાલિત (મોટરાઈઝ્ડ) ટ્રાઇસિકલ મેળવવા માટે શું નિયમ છે?
જવાબ: બેટરીવાળી સાયકલ માટે અરજદારની દિવ્યાંગતા 80% કે તેથી વધુ હોવી જોઈએ અને અરજદાર 16 થી 50 વર્ષની વયનો વિદ્યાર્થી અથવા સ્વરોજગાર કરતો કારીગર હોવો જરૂરી છે.
3. પ્રશ્ન: શું મફત એસટી બસ પાસ સમગ્ર ગુજરાતમાં ચાલે છે?
જવાબ: હા, આ પાસથી ગુજરાત રાજ્ય માર્ગ વાહન વ્યવહાર નિગમ (GSRTC) ની લોકલ અને એક્સપ્રેસ બસોમાં સમગ્ર ગુજરાત રાજ્યમાં કોઈપણ રૂટ પર 100% મફત મુસાફરી કરી શકાય છે.
4. પ્રશ્ન: સાથે આવનાર સહાયક (અટેન્ડન્ટ) ને ક્યારે ફ્રી ટિકિટ મળે છે?
જવાબ: જો દિવ્યાંગ વ્યક્તિ સંપૂર્ણ પ્રજ્ઞાચક્ષુ (અંધ) હોય અથવા 80% થી વધુ ગંભીર અસ્થિવિષયક/માનસિક દિવ્યાંગતા હોય, તો તેમની સાથે મુસાફરી કરતા એક સાથીદારને પણ નિયમ મુજબ મફત મુસાફરી પાસ મળે છે.
5. પ્રશ્ન: બસ પાસ ક્યાંથી કઢાવવો?
જવાબ: જિલ્લા સમાજ સુરક્ષા અધિકારીની કચેરીની ભલામણ સાથે નજીકના એસટી બસ ડેપોના પાસ સેન્ટર પરથી સ્માર્ટ બસ પાસ મેળવી શકાય છે.
6. પ્રશ્ન: શું UDID કાર્ડ હોય તો અલગ સર્ટિફિકેટની જરૂર રહે છે?
જવાબ: ના, ભારત સરકારનું રાષ્ટ્રીય સ્વાવલંબન UDID (Unique Disability ID) કાર્ડ હોય તો તે દેશભરમાં માન્ય છે અને બીજા કોઈ દાખલાની જરૂર રહેતી નથી.
7. પ્રશ્ન: સાધન સહાય કેટલા વર્ષે ફરીથી મળી શકે?
જવાબ: સામાન્ય રીતે એક વખત સાધન મળ્યા બાદ તેના પ્રકાર મુજબ 3 થી 5 વર્ષ પછી જૂનું સાધન બગડી ગયું હોય તો પુનઃ સહાય મેળવવા અરજી કરી શકાય છે.
8. પ્રશ્ન: સાધન સહાય માટે વાર્ષિક આવક મર્યાદા કેટલી છે?
જવાબ: કુટુંબની વાર્ષિક આવક ગ્રામ્ય અને શહેરી વિસ્તાર માટે ₹3,00,000 થી વધુ ન હોવી જોઈએ.
9. પ્રશ્ન: ઓનલાઇન અરજી કયા પોર્ટલ પર કરવાની હોય છે?
જવાબ: સાધન સહાય માટે ગુજરાત સરકારના esamajkalyan.gujarat.gov.in પોર્ટલ પર 'નિયામક, સમાજ સુરક્ષા' વિભાગ હેઠળ ઓનલાઇન અરજી કરવાની રહે છે.
10. પ્રશ્ન: શું દિવ્યાંગ પેન્શન (સંત સૂરદાસ / ઈન્દિરા ગાંધી પેન્શન) પણ મળે છે?
જવાબ: હા, 80% કે તેથી વધુ દિવ્યાંગતા ધરાવતા અને BPL યાદીમાં આવતા નાગરિકોને દર મહિને ₹1,000 ની પેન્શન સહાય પણ અલગથી મળે છે.
11. પ્રશ્ન: શ્રવણયંત્ર મેળવવા માટે કયો રિપોર્ટ જોડવો ફરજિયાત છે?
જવાબ: સરકારી સિવિલ હોસ્પિટલના કાનના સર્જન દ્વારા કાઢી આપેલો 'Audiogram Report' અરજી સાથે જોડવો ફરજિયાત છે.
12. પ્રશ્ન: અરજી મંજૂર થયા પછી સાધનો ક્યાંથી આપવામાં આવે છે?
જવાબ: જિલ્લા કક્ષાએ અથવા તાલુકા કક્ષાએ સામાજિક સુરક્ષા વિભાગ દ્વારા યોજાતા વિશેષ સાધન વિતરણ કેમ્પ (શિબિર) માં વિનામૂલ્યે સાધનો સોંપવામાં આવે છે.
ટિપ્પણીઓ નથી:
ટિપ્પણી પોસ્ટ કરો